KâhyaFazla mesai reddedilebilir mi?
Son güncelleme:
Kural olarak evet. Fazla çalışma yaptırmak için çalışanın yazılı onayı gerekir; onay vermeyen çalışan fazla mesaiye kalmak zorunda değildir. Zorunlu nedenlerle (arıza, acil onarım) ve olağanüstü hâllerde ise onay aranmaz.
Onay şartı
İş Kanunu md. 41 ve Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği md. 9'a göre fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için çalışanın yazılı onayı alınır ve özlük dosyasında saklanır.
2017'deki değişiklikten beri onayın her yılbaşında yenilenmesi zorunlu değildir; iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınan onay yeterlidir. Çalışan, 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir.
- Onayı olmayan çalışana fazla mesai yaptırmak idari para cezasına konu olabilir.
- Onay vermemek tek başına fesih gerekçesi yapılmamalıdır; uyuşmazlıkta durum somut olaya göre değerlendirilir. Bu konuda bir hukukçuya danış.
Onay aranmayan durumlar
Bu durumlarda da fazla çalışmanın ücreti ödenir.
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Zorunlu nedenler (md. 42) | Arıza, makine bozulması, acil onarım ya da beklenmeyen tehlike; işin aksamaması için gereken süreyle sınırlıdır. |
| Olağanüstü hâller (md. 43) | Seferberlik ya da ülke savunmasının gerektirdiği durumlar; Cumhurbaşkanı kararıyla. |
Fazla mesai yaptırılamayacak çalışanlar
Onay verseler bile Yönetmelik md. 8'e göre şu çalışanlara fazla çalışma yaptırılamaz:
- 18 yaşını doldurmamış çalışanlar
- İşyeri hekimi raporuyla fazla çalışmasının sağlığı açısından uygun olmadığı belgelenenler
- Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren çalışanlar
- Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar
Sınırlar ve ücret
Bir yılda en çok 270 saat fazla çalışma yapılabilir; günlük çalışma fazla çalışmayla birlikte 11 saati geçemez. Haftalık 45 saati aşan çalışma %50 zamlı ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlı ödenir.
Çalışan isterse ücret yerine serbest zaman kullanabilir: fazla çalışılan her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışılan her saat için 1 saat 15 dakika.
Sık sorulanlar
Fazla mesai onayı her yıl yenilenir mi?
2017'deki yönetmelik değişikliğinden beri zorunlu değil. İş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınan yazılı onay yeterlidir ve özlük dosyasında saklanır.
Sözlü onay yeterli mi?
Hayır. Yönetmelik yazılı onay arar; uyuşmazlıkta ispat için de yazılı onay önemlidir.
Onay verdim, vazgeçebilir miyim?
Evet. İşverene 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilirsin. Zorunlu nedenlerle ve olağanüstü hâllerde yapılan fazla çalışmada onay aranmaz.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da mali görüş yerine geçmez. Mevzuatın güncel hâlini resmî kaynaklardan kontrol et.